Dag van de Architectuur/Brief aan Mackintosh
Open brief aan een van de drie inspiratoren in Het Huis van Van Beurden t.g.v. de Dag van de Architectuur 2026.
Charles Rennie Mackintosh 1868-1928
Beste Charles,
Tijdens een regenachtige vakantie in Schotland, begin jaren negentig, maakten mijn man en ik voor het eerst kennis met uw werk. En het was liefde op het eerste gezicht.
Uw meubels. De glas-in-loodontwerpen van uw vrouw Margaret MacDonald. Jullie gevoel voor schoonheid, harmonie en sfeer. Alles straalde een tijdloze kwaliteit uit die ons direct aansprak. De samenwerking met uw vrouw was, zeker voor die tijd, bijzonder. Samen vormden jullie een creatief duo, waarbij u de strakke lijnen en architectonische structuur verzorgde en zij de natuurlijke, decoratieve elementen toevoegde.
Hoewel u werkte in de periode van de art nouveau, wilde u zichzelf nooit tot die stroming rekenen. U liet zich niet leiden door mode of door de smaak van het moment. U volgde uw eigen koers en wilde Gesamtkunstwerke maken. Niet alleen een gebouw, maar ook de inrichting, meubels en soms zelfs het bestek. Daardoor had u niet veel opdrachtgevers en werd u lang niet altijd begrepen.
Dat herkennen we. “Oh, gaan jullie een B&B beginnen” horen we regelmatig als we vertellen over onze plannen. Nee, dus.
U leverde prachtig werk af, o.a. nog te zien in The Hill House en uw eigen woning in Glasgow. Dat was eigenlijk een modelwoning waarin al uw ideeën samenkwamen. Daar zagen wij ook de open haard die nu onderdeel is van het Huis van Van Beurden.
Ook technisch gezien was u uw tijd ver vooruit. Rond 1900 experimenteerde u al met ventilatiesystemen, airconditioning en geïntegreerde verwarming. Ideeën die tegenwoordig nog altijd verrassend modern aandoen. Met technologie voor thuis hebben wij ook iets, al is dat meer in de context van zorg en zeggenschap houden over je leven.
In de jaren zestig liet Jan van Beurden de kamer en suite doorbreken. Daarbij verdwenen de glas-in-looddeuren. Met de kennis van nu vinden wij dat natuurlijk jammer. Maar die verbouwing maakte wel ruimte voor iets anders: een open haard in Mackintosh-stijl. Onze buurman Stef, timmerman bij Aannemingsbedrijf Oostdijk, heeft die voor ons gemaakt. Gewapend met niets meer dan een foto uit een boek ging hij aan de slag. Later vertelde hij dat hij nog nooit zo’n leuke opdracht had gehad.
En zo bent u, zonder het ooit te weten, onderdeel geworden van ons huis. Een huis dat we nu zo goed mogelijk hebben aangepast aan onze 3e levensfase. We herkennen ons in uw onafhankelijkheid. In uw drang om zelf te denken, zelf te creëren en niet automatisch de massa te volgen. Deze open dag markeert voor ons het begin van een nieuwe fase.
Een periode waarin wij ons huis niet alleen willen bewonen, maar ook willen delen. We hopen dat het een plek mag zijn waar mensen inspiratie vinden, elkaar ontmoeten en met elkaar in gesprek raken. Tegelijkertijd hopen wij zelf ook geïnspireerd te worden door de verhalen, ervaringen en ideeën van anderen. Zo willen we, op onze eigen bescheiden manier, bijdragen aan een mooiere samenleving. Een samenleving met respect voor het verleden, maar ook met ruimte voor vernieuwing, andere perspectieven en verschillende culturen.
En we zijn nog niet klaar. Op dit moment werkt Paul Wennekes voor ons aan een grote boekenkast en een eettafel voor de tuinkamer, beide geïnspireerd op uw ontwerpen. Ook zijn er nog overgordijnen in de maak naar een ontwerp van de Wiener Werkstätte. Zij waren rond 1900 al bewonderaar van uw werk.
Natuurlijk hadden wij gehoopt dat alles vandaag gereed zou zijn. Maar misschien is het juist mooi dat dat niet zo is. Want het geeft u een goede reden om nog eens terug te komen naar het Huis van Van Beurden.
Irmgard Bomers, bewoner sinds 1990
Meer informatie
De brief maakt deel uit van de Open Dag in het Huis van Van Beurden.
Zie ook:
Wikipedia/César Manrique
Wikipedia/Jan van Beurden
Wikipedia Charles Rennie Mackintosh
Jan van Beurden 1908-1988
Beste Jan
Wat zou u ervan vinden dat er, zoveel jaren na uw overlijden, nog steeds belangstelling bestaat voor u en uw werk als architect?
Zou u zich omdraaien in uw graf? Of zou u er stiekem toch een beetje trots op zijn?
Ik vermoed het laatste.
Ik heb u nooit persoonlijk gekend. Toch heb ik de afgelopen jaren veel over en van u geleerd. Vooral dankzij gesprekken met drie van uw elf uw kinderen: Mieke, Peter en Sjef. Maar ook dankzij het uitgebreide archief dat u heeft nagelaten. Een schat aan tekeningen, plannen en documenten van uw projecten. Dat archief kwam eigenlijk pas echt boven water doordat we vragen ging stellen over u, de naamgever van ons huis.
Het blijft bijzonder dat wij al vele jaren wonen in een huis dat in Wateringen nog steeds bekendstaat als het Huis van Van Beurden. Terwijl u het huis niet eens zelf heeft gebouwd. Wij kochten het inmiddels 36 jaar geleden van uw vrouw Anna Janszen. U was toen al overleden. We beschouwen het als een voorrecht om hier te wonen.
Voor ons gaat wonen niet zozeer over bezit, maar over rentmeesterschap. Over verantwoordelijkheid nemen voor het behoud van een plek op de lange termijn. Zorg dragen voor een huis, voor de omgeving en voor de mensen die er gebruik van maken. Dat sluit mooi aan bij het thema van de Dag van de Architectuur: de solidaire samenleving. Ik denk dat het Huis van Van Beurden daarin een betekenisvolle rol kan spelen. Maar daar kom ik straks nog op terug.
In de loop der jaren heb ik ontdekt, Jan, dat wij meer gemeen hebben dan ik aanvankelijk dacht. Neem bijvoorbeeld het belang van archiveren. Dankzij uw archief kunnen mensen vandaag de dag zien wat u heeft gemaakt. Het vergroot de kans dat de waarde van uw werk wordt herkend en dat gebouwen niet gedachteloos verdwijnen. U moet zich dat destijds ook hebben gerealiseerd.
Ook delen we een brede belangstelling. Interesse voor het verleden, maar tegelijk oog voor nieuwe ontwikkelingen. Niet alles bij het oude laten omdat het oud is, maar pragmatisch kijken naar wat beter kan. Een mooi voorbeeld is de aanbouw die u in 1955 liet realiseren: een bijkeuken voor uw vrouw en een werkkamer voor uzelf. Het enige echte stukje Van Beurden in dit huis, wat wij nu hebben veranderd in een tuinkamer.
Wat mij misschien nog wel het meest aanspreekt, is uw vermogen om zakelijkheid en idealisme met elkaar te verbinden. Voor de oorlog werkte u als zelfstandig architect, onder meer voor de gemeenten die tegenwoordig samen Midden-Delfland vormen. Na de oorlog koos u voor meer zekerheid en werd u hoofd Openbare Werken in Wateringen. Maar wel onder één belangrijke voorwaarde.
U legde contractueel vast dat u daarnaast particuliere opdrachten mocht blijven aannemen. Want tekenen was uw lust en uw leven. Niet het verdienen van geld, maar het ontwerpen zelf gaf u voldoening. Dat begrijpt niet iedereen. Regelmatig stonden er mensen aan de deur die wilden dat u iets voor hen zou regelen. Maar daar moest u weinig van hebben. Wat u wél regelde, was dat er na de oorlog gebouwd kon worden. Met beperkte middelen en een groot tekort aan materialen wist u toch oplossingen te vinden. Driekwart van het naoorlogse Wateringen is mede door uw werk gevormd.
Roeien met de riemen die je hebt. Ook dat spreekt mij aan. Eerlijk gezegd waren wij ooit helemaal niet van plan om zo lang in uw huis te blijven wonen. Als niet-geboren Wateringers bleven wij toch een beetje buitenstaanders. Het is grappig om te weten dat u, als geboren Schipluidenaar, dat gevoel zelf ook heeft gekend. Daar houden de overeenkomsten overigens wel zo’n beetje op.
Inmiddels zijn ook wij een ouder echtpaar geworden in een groot huis. Lange tijd dachten we dat dit geen huis was om oud in te worden. Daarom zijn we ruim vijf jaar op zoek geweest naar een alternatief. Ergens op de lijn Den Haag, Utrecht, Arnhem. We zochten een plek met een verhaal. Een plek waar meerdere generaties samen zouden kunnen wonen. Zo divers en multicultureel mogelijk. Met ruimte om elkaar te ontmoeten, binnen én buiten. We werden lid van Groepswonen, organiseerden in 2022 Woondromen en bezochten talloze projecten. Maar nergens vonden we iets waar we allebei echt enthousiast van werden.
Ondertussen groeide het respect voor uw werk, zowel in Wateringen als in Midden-Delfland. En langzaam gingen wij ook anders naar ons eigen huis kijken. Daar kwam nog iets bij. Onze beide dochters verhuisden naar het buitenland. Dan blijkt het ineens heel prettig om voldoende logeerruimte te hebben. Eind 2024 pakten we ons wensenlijstje er nog eens bij. Toen ontdekten we dat we eigenlijk al heel veel hadden van wat we zochten.
Met dat inzicht hebben we een renovatieplan gemaakt. Een plan om het huis toekomstbestendig te maken, geschikt om ouder in te worden én geschikt om te delen met anderen. Daarbij hebben we ons laten inspireren door uw aanbouw uit 1955 en door het gedachtegoed van César Manrique en Charles Renny MacIntosh.
Ook in onze derde levensfase willen wij van betekenis blijven. We willen ons blijven ontwikkelen. Blijven delen. Blijven inspireren. En op onze eigen manier bijdragen aan een mooiere wereld. Daarom stellen wij het Huis van Van Beurden open. Niet alleen als woning. Maar ook als ontmoetingsplek. Een plek waar verhalen worden gedeeld, waar mensen elkaar vinden en waar het verleden inspiratie biedt voor de toekomst.
Ik denk dat u dat misschien wel had kunnen waarderen.
Irmgard Bomers, bewoner sinds 1990
Meer informatie
Deze niet geplande uitkomst van een zoektocht begon in juni 2020 met een verhalenavond.
Zie ook: Wikipedia/Jan van Beurden
